Rozmowa z dzieckiem

Rozmowa z dzieckiem na temat wykorzystywania seksualnego jest trudna dla obu stron. Bardzo ważne jest zadbanie o odpowiednie warunki towarzyszące jej. Należy poświęcić dziecku swoją uwagę – nie można rozmawiać „w biegu”.

Miejsce, w którym rozmawia się z dzieckiem, powinno być neutralne, ciche i zapewniać mu poczucie bezpieczeństwa. W rozmowie nie powinny przeszkadzać osoby trzecie. Należy zadbać o odpowiednią ilość czasu; kiedy dziecko mówi o tak ważnych tematach, nie powinno się mu przerywać ani go poganiać.
Dobrze, gdyby dziecko samo wybrało sobie miejsce, w którym usiądzie. Powinno mieć dostęp do chusteczek i czegoś do picia. Nie powinno między Wami stać biurko.

Rozmawiając z dzieckiem wykorzystanym seksualnie pamiętaj, aby usłyszało następujące rzeczy:
- nie jest winne temu, co się stało, nawet jeśli zwlekało z wyjawieniem zdarzenia,
- spotyka to wiele dzieci i nie ono jedno ma taki problem,
- bardzo dobrze zrobiło, że powiedziało o tym,
- pomożesz mu w tej sytuacji.

Większość osób czuje lęk i skrępowanie przy takiej rozmowie. Możesz czuć się bezradny/a, obawiając się, że nie wiesz, jak skutecznie pomóc dziecku.

W tej sytuacji powinny pomóc Ci:
- wiedza na temat zjawiska wykorzystywania seksualnego,
- przygotowanie się do rozmowy,
- znajomość procedur interwencji w przypadkach wykorzystywania seksualnego,
- rozmowa z bardziej doświadczonymi profesjonalistami (nie obawiaj się szukać pomocy!),
- życzliwe osoby, które pomogą Ci uporać się z Twoimi emocjami związanymi z kontaktem z dzieckiem wykorzystywanym seksualnie.

Przed rozpoczęciem rozmowy, zaplanuj jej przebieg.

Zastanów się, co może być Ci potrzebne. W rozmowie z mniejszym dzieckiem mogą to być kredki czy maskotki. Musisz wiedzieć, jaki jest cel tej rozmowy. Poza zebraniem informacji na temat zdarzenia, bardzo ważnym jest udzielenie mu wsparcia. Musisz się dowiedzieć, co się wydarzyło i kto jest sprawcą.
Jest to na pewno bardzo trudne dla dziecka. Opowiadanie o takich wydarzeniach może wymagać czasu. Nie pospieszaj dziecka, niech mówi swoim tempem.

Bardzo ważne na samym początku spotkania jest zbudowanie relacji z dzieckiem.

Okaż mu zainteresowanie, porozmawiaj z nim na neutralne tematy. Zapytaj o to co lubi robić, czy ma jakieś hobby.
Po nawiązaniu kontaktu, zacznij od pytań otwartych, nie sugerując niczego. Pytaj: „czy możesz mi o tym opowiedzieć?”, „chciałbym/chciałabym lepiej zrozumieć, co się wydarzyło” a nie konkretnie: „czy to było na podwórku czy w domu?”.
Aby pokazać dziecku, że jest rozumiane, dobrym sposobem jest parafrazowanie jego wypowiedzi. Pomaga również odzwierciedlanie jego emocji, nazywanie ich. Pamiętaj, aby odróżnić swoje emocje od tych, które może przeżywać dziecko.
W trakcie rozmowy ustal z dzieckiem słownictwo dotyczące genitaliów i zachowań seksualnych. Dziecko może znać np. tylko wulgaryzmy dotyczące intymności. Możesz posługiwać się rysunkiem pytając, jak nazywa dane części ciała.

Twoim zadaniem nie jest prowadzenie śledztwa. Pozwól dziecku, aby opowiedziało to, co chce i może wyjawić w danym momencie. Daj mu możliwość wyrażenia emocji – może płakać lub okazywać ból czy złość.

Zachowaj ostrożność w fizycznym pocieszaniu dziecka. Przytulanie czy głaskanie powinno wynikać z jego wyraźnej potrzeby.

Nie składaj pochopnych obietnic. Nie wiesz na pewno, co będzie dalej – jakie będą losy dziecka i czy będzie odseparowane od sprawcy, jak zareaguje otoczenie.

Nigdy nie obiecuj dziecku, że zachowasz tę rozmowę w tajemnicy!
Pamiętaj o odpowiednim języku. Rozmawiając z małym dzieckiem, używaj prostych zdań. Unikaj pytań zaczynających się od słowa „dlaczego” – wywołują one poczucie winy.
Zapewnij dziecko, że ma prawo czegoś nie wiedzieć albo nie chcieć odpowiedzieć na jakieś pytanie.

Pod koniec rozmowy jeszcze raz zapewnij, że nie jest winne temu, co się stało. Zapewnij, że dobrze zrobiło mówiąc o tym, a cała wina leży po stronie dorosłego. Nie dramatyzuj, ale też nie udawaj, że nic się nie wydarzyło.